ISSN: 1305-3876
Hakkında: Özel sayılar şeklinde yayınlanır.
|
|
|
Erkeklerde Alt Üriner Sistem Semptomlarındaayırıcı Tanı:
Dr. Tufan TARCANa
a Üroloji AD, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, İSTANBUL
Her iki cinste yaşla birlikte artış gösteren alt üriner sistem semptomları (AÜSS) erkeklerde geleneksel olarak prostat büyümesi ile ilişkilendirilmiş ve bu yüzden prostatizm semptomları adını almıştı. Artık AÜSS'nin her zaman prostat büyümesi veya mesane çıkım tıkanıklığı (MÇT) ile ilişkili olmadığını biliyoruz ve bu yüzden prostatizm semptomları terminolojisini terk ettik. Ancak, yaşlanma ile ilişkili AÜSS'nin patofizyolojisini hala tam olarak anlayamadık ve bu nedenle bazı medikal ve cerrahi tedavileri ampirik olarak uygulamaktayız. AÜSS'de ayırıcı tanının ilk basamağında enfeksiyon, tümör, taş hastalığı gibi durumları tanımak ve üriner sisteme ait, örneğin hidronefroz gibi morfolojik değişiklikleri saptamak amaçlanır. Bu durumlar hikaye, fizik inceleme, laboratuar ve görüntüleme yöntemleri ile tanınabilir. Günümüzde AÜSS ile başvuran erkeklerin çoğunluğunda belirgin anatomik üriner sistem bozukluğu bulunmamaktadır. Sözü edilen hastalarda AÜSS ayırıcı tanısında asıl sorun, bu semptomlara yol açan patolojinin tanınması ve buna yönelik özgül tedavilerin uygulanabilmesindedir.
Erkeklerde yaşlanma ile ilişkili AÜSS tek başına veya benign prostat büyümesi ile veya MÇT ile birlikte görülebilir. MÇT basınç akım çalışmaları ile konulan bir tanıdır. AÜSS'de ürodinamik çalışmalarda mesane çıkım tıkanıklığı dışında detrusor aşırı aktivitesi ve/veya detrusor yetmezliği de bulunabilir. Bu son iki patolojik durum yaşlanma ile birlikte sıklıkla görülen bazı nörolojik hastalıklar ya da diyabet ile ilişkili olabileceği gibi henüz tam olarak açıklayamadığımız "yaşlanan mesane" ye de bağlı olabilir. İleri yaş, doluma ait semptomların baskın olması, detrusor aşırı aktivitesi ve özellikle detrusor yetmezliği prostatektomi sonrası semptomatik iyileşme için kötü prognostik faktörlerdir. Prostatektomiden en çok fayda görecek ideal hasta sistemik ko-morbiditesi olmayan, boşaltıma ait semptomları baskın olan ve ürodinamik çalışmalarda MÇT ile birlikte normal detrusor aktivitesi saptanan hastadır. İnvaziv ürodinamik çalışmaların ayırıcı tanıda yeri ve gereği tartışma konusudur. Ancak, özellikle depolamaya ait AÜSS baskın olan erkeklerde ya da ek nörojenik hastalığı olanlarda veya basit idrar akım hızı analizinin net fikir vermediği veya semptomlarla çeliştiği durumlarda prostatektomi öncesi ürodinamik çalışmalar gereklidir. Bunun dışında kalan durumlarda, özellikle yukarıda belirtilen prostatektomiden fayda görecek ideal hasta tanımlamasına uyan durumlarda, cerrahi tedaviye basınç akım çalışması ve sistometri uygulamadan karar verilebilir.
Alfa-1 adrenerjik reseptör inhibisyonunu hedef alan medikal tedavi benign prostat tıkanıklığını düşündüren komplike olmayan AÜSS tedavisinde ilk ve en sık kullanılan tedavi seçeneği haline gelmiştir. Ürodinamik parametrelerde klinik anlamda belirgin iyileşme sağlamadan anlamlı semptomatik iyileşme sağlayabilen alfa reseptör blokerlerinin etki mekanizması tam olarak anlaşılamamıştır. Daha çok ampirik bir tedavi olarak görülmesi gereken alfa reseptör blokeri kullanımı öncesi uygun olgularda yine invaziv ürodinamik tetkiklere gerek yoktur.
Yaşla ilişkili AÜSS ayırıcı tanısında tüm hastalar için tek bir ayırıcı tanı protokolü olmadığı, ve hekimin hasta özellikleri, yaş, fizik inceleme bulguları, eşlik eden sistemik ya da nörolojik hastalıklar, semptomların türü, laboratuar ve radyoloji bulgularına göre ayırıcı tanıyı planlanması gerektiği unutulmamalıdır. Sonuçta ayırıcı tanının amacı hem altta yatan patolojiyi anlamak hem de önerilecek tedavilerin başarısını ön görerek ve hastayı bu konuda bilgilendirebilmektir. Bu anlamda her hastada gerekli olmayabilen invaziv ürodinamik çalışmalar yerinde kullanıldığında hasta seçimimizi iyileştirmekte ve tedavi başarısını artırmaktadır.Anahtar Kelimeler: Alt üriner sistem semptomları, yaşlanma, benign prostat hiperplazisi, ürodinamiTurkiye Klinikleri J Surg Med Sci 2005, 1(1):30-37
|
|
|
|
|
